భారత అత్యున్నత న్యాయస్థానం (సుప్రీంకోర్టు) దేశవ్యాప్తంగా పేరుకుపోయిన పెండింగ్ కేసుల పరిష్కారంపై ప్రత్యేక దృష్టి సారించింది. ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని అందిపుచ్చుకుంటూ, ముఖ్యంగా ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) సాయంతో న్యాయ ప్రక్రియను వేగవంతం చేసేందుకు సరికొత్త ప్రణాళికలను సిద్ధం చేస్తోంది. ఈ దిశగా మే 11, 2026న భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి (CJI) జస్టిస్ సూర్యకాంత్ కీలకమైన డిజిటల్ కార్యక్రమాలను ప్రారంభించారు.
కోర్టు కార్యకలాపాల్లో పారదర్శకతను పెంచేందుకు మరియు కేసుల కేటాయింపులో జాప్యాన్ని తగ్గించేందుకు AI ఆధారిత వ్యవస్థను ప్రవేశపెట్టారు. ఇందులో భాగంగా “వన్ కేస్ – వన్ డేటా” (One Case One Data) అనే ప్రతిష్టాత్మక ప్రాజెక్టును చేపట్టారు. దీని ద్వారా జిల్లా కోర్టుల నుండి సుప్రీంకోర్టు వరకు ఉన్న సమాచారాన్ని ఒకే డిజిటల్ గొడుగు కిందకు తెచ్చి, కేసు స్థితిగతులను ఎప్పటికప్పుడు పర్యవేక్షించడం సాధ్యమవుతుంది.
సామాన్య ప్రజలకు మరియు న్యాయవాదులకు కోర్టు సేవలను మరింత చేరువ చేసేందుకు “సు సహాయ్” (Su Sahay) అనే ఏఐ చాట్బాట్ను కూడా సుప్రీంకోర్టు అందుబాటులోకి తెచ్చింది. ఇది పిటిషనర్లకు అవసరమైన ప్రాథమిక సమాచారాన్ని, గైడ్ లైన్స్ను సులభంగా అందిస్తుంది. ఈ టెక్నాలజీ వల్ల కేస్ లిస్టింగ్ మరియు బెంచ్ అలొకేషన్ వంటి పరిపాలనా పరమైన పనులు వేగంగా జరిగి, న్యాయమూర్తులు తీర్పులపై పూర్తి ఫోకస్ పెట్టే అవకాశం ఉంటుంది.
అయితే, ఏఐ వినియోగంపై సుప్రీంకోర్టు స్పష్టమైన మార్గదర్శకాలను కూడా జారీ చేసింది. సాంకేతికత కేవలం సహాయకారిగా మాత్రమే ఉండాలని, తుది తీర్పుల విషయంలో మానవ మేధస్సు మరియు నైతిక విలువలకే ప్రాధాన్యత ఉంటుందని జస్టిస్ సూర్యకాంత్ స్పష్టం చేశారు. ఏఐ సృష్టించే తప్పుడు సమాచారం (Fake Citations) పట్ల న్యాయవాదులు అప్రమత్తంగా ఉండాలని హెచ్చరిస్తూనే, న్యాయవ్యవస్థను ఆధునీకరించే ఈ ప్రయాణం కొనసాగుతుందని తెలిపారు.
Follow for more updates